توانمند سازی کارکنان کلید بهره وری سازمان

توانمند سازی کارکنان کلید بهره وری سازمان

توانمند سازی کارکنان ،کلید بهره وری سازمان

فصل اول
مقدمه:
بیان مسئله:
اهمیت وتعریف مسئله
اهدف تحقیق:
هدف اصلی پژوهش
اهداف فرعی پژوهش:
مدل تحقیق
سوالات:
فرضیه های تحقیق
فصل دوم
توانمندسازی چیست؟
توانمند سازی کارکنان
مفاهیم و راهبردهـای توانمند سازی کارکنان
مقدمه
مقدمه بهروه وری
بهره وری کلی
بهره وری جزیی
تعاریف مفهومی واژه توانمندسازی
بهره وری کلی عوامل تولید
تعریف بهره وری
فرایندتوانمندسازی
استراتژی های توانمند سازی
استراتژی افزایش آگاهی جمعی از طریق داستانگویی
استراتژی آموزشهای مهارتهای پشتیبانی و تجهیز منابع
استراتژی آموزش مهارتهای حل مسئله
اقدامات عملی برای توانمند کردن کارکنان
قدرت توانمندسازی
اصول توانمندسازی
کارکنان توانمند و سازمان های امروز
اهمیت و ضرورت توانمندسازی کارکنان در سازمانها
عوامل موثر در فرایند توانمندسازی کارکنان
دستاوردهای حاصل از اجرای توانمندسازی در سازمان
مدل سازه های اثر بخشی
اهمیت بهره وری
عوامل مؤثر بر افزایش بهره وری نیروی انسانی
مهمترین عوامل مؤثر در کاهش بهره وری
تورم نیروی انسانی
شرایط لازم برای بهبود بهره وری نیروی انسانی در سازمانها
ارتباط با کارمندان
عوامل مؤثر در بهره وری
بررسی نقاط ضعف و تنگناهای موجود در صنعت تولید و ساخت تجهیزات
بررسی نقاط قوت و فرصت‌های صنعت تولید و ساخت تجهیزات
ابزار اصلی بهره وری
موانع توانمند سازی کارکنان:
فصل سوم
ابزار جمع آوری ازاطلاعات
مقدمه
روش نمونه گیری
حجم نمونه
اعتبار یا روائی پرسشنامه(Validity)
مدل تحلیلی تحقیق
جامعه آماری
تکنیک های آماری استفاده شده در تحقیق
فصل چهارم
پیشنهادات اجرایی
جمع بندی
منابع و مآخذ:
منابع انگلیسی
منابع فارسی

مقدمه:

سازمان‌های سنتی فقط به کارکنانی نیاز دارند که کارهای معین و تعریف شده‌ای را انجام داده و بیش از حد سئوال، کنجکاوی و چالشگری نکنند، اما محیط‌های کار امروزی به افرادی نیازمندند که بتوانند تصمیم بگیرند، راه‌حل‌های تازه‌ای برای مسائل پیدا کنند، خلاقیت داشته باشند و در قبال نتایج کار مسئول شناخته شوند.

تواناسازی کارکنان یک راه‌حل کاملاً متفاوت برای کار کردن انسان ها با یکدیگر و در سازمانهاست. در چارچوب این راه‌حل جدید:

·   کارکنان احساس می‌کنند که نه فقط در مورد انجام دادن کار و وظایف خودشان، بلکه نسبت به بهتر کارکردن کل سازمان نیز مسئولیت دارند.

·   تیم‌‌های کار، از جمله تیم‌های کاری خودگردان، بطور مستمر برای بهبود عملکرد و دستیابی به سطوح بالاتری از بهره‌وری با هم کار می‌کنند.

·   ساختار سازمان‌ها به گونه ای طراحی شده که کارکنان بتوانند برای دستیابی به نتایج موردنظرشان و آنچه که انجام دادنش لازم است کار کنند، نه این که صرفاً ادای تکلیف کنند و از بابت آن پاداش دریافت دارند.

اصلی ترین هدف هر سازمان ،دستیابی به بهرهوری بهینه است .منظور از بهره وری بهینه آن است که ضمن مدیریت یک سازمان نسبت  به سلامت جسمی و روانی کارکنان موجباتی را فراهم آورد تامتصدی هر شغل بارضایت و علاقه ونیز بدون احساس اجبار وترس از تنبیه درجهت دستیابی به بالاترین کارآیی واثر بخشی فردی وشغلی تلاش کند دراین راه همه توان بالقوه شناختی ،هیجانی ورفتاری خودرابکار گیرد.

در یک محیط کار توانمند، کارکنان و سازمان شرکای یکدیگر تلقی می‌شوند، هر فرد نه تنها در قبال کار و وظیفه‌اش مسئول است بلکه نسبت به کل سازمان احساس مالکیت دارد. گروهها و تیم‌های کاری فقط به وظایف رسمی و دستورات پاسخ نمی‌دهند بلکه مبتکر و طراح عملیات و اقدامات هم هستند. کارمند تابع نیست، بلکه تصمیم‌گیرنده است و هرکس احساس می‌کند که بطور مستمر چیزهائی را یاد می‌گیرد و مهارتهای خود را برای پاسخ دادن به تقاضاهای جدید و مشارکت موثر در فرصت‌ها و چالش‌های جدید توسعه می‌دهد.

بیان مسئله:

بدون تردید برای داشتن آینده پویا و توسعه یافته و ایستادگی اقتصادی در دنیای پررقابت امروزی، نیازمند افزایش بهره‌وری و استفاده حداکثری از حداقل امکانات هستیم. امروزه همه کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه به اهمیت بهره‌وری بعنوان یکی از ضرورت‌های توسعه اقتصادی و کسب برتری رقابتی پی‌برد‌‌ه‌اند. به این ترتیب اغلب کشورهای در حال توسعه بمنظور اشاعه فرهنگ نگرش ویژه به بهره‌وری و تعمیم بکارگیری فنون و روش‌های بهبود آن سرمایه گذاریهای قابل توجهی انجام داده‌اند. در ایران اهمیت توجه به مقوله بهره‌وری به دلایل مختلفی از جمله حاکم نبودن فرهنگ و نگرش درست به بهره‌وری در جامعه، مورد غفلت واقع گردیده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که حلقه مفقوده اقتصاد ایران پیش از آنکه سرمایه و یا منابع طبیعی باشد، نبودن بهره‌وری نیروی کار است.

توانمندسازی نیروی انسانی یکی از اعجازآورترین رویکردهای توسعه منابع انسانی  می باشد که منجر به بالندگی نیروی انسانی در سازمان می گردد. توانمند سازی یک حرکت دائمی است و اهمیت آن همواره روبه افزایش است چرا که اساس توسعه در کسب وکار امروز همگام بودن با تغییرات اجتماعی، دستاوردهای تکنولوژی و تقاضاهای محیط رقابتی می باشد. سازمانها نیازمند افرادی هستند که بتوانند بهترین استفاده از تکنولوژی پیشرفته را ارائه دهند و نوآوریها را بیابند و بتوانند محصولات و خدمات خود را بهبود بخشند(Smiet,2000,14 jane).

چالزهنری(1995) متذکر می شود که منابع مرسوم و سنتی ثروت (زمین، مواد خام، تکنولوژی وحتی کارگران غیرماهر) را در مواقع لزوم می توان خرید، عاملی که بدون آن نمی توان کارکرد نیروی انسانی توانمند است که می تواند از همه این منابع برای دستیابی مزایا به راحتی استفاده کند. هدف توانمند سازی این است که مغزهای افراد را همانند بازوانشان به کار بیندازد. توانمند سازی اشاره به یک حس درونی در افراد دارد که باعث می شود آنان به طور مستقل تصمیماتی را در فرایند کار خویش اتخاذ نمایند. (mike van and laurie Thomas, 1995,5) بدون تردید برای داشتن آینده پویا و توسعه یافته و ایستادگی اقتصادی در دنیای پررقابت امروزی، نیازمند افزایش بهره‌وری و استفاده حداکثری از حداقل امکانات هستیم. امروزه همه کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه به اهمیت بهره‌وری بعنوان یکی از ضرورت‌های توسعه اقتصادی و کسب برتری رقابتی پی‌برد‌‌ه‌اند. به این ترتیب اغلب کشورهای در حال توسعه بمنظور اشاعه فرهنگ نگرش ویژه به بهره‌وری و تعمیم بکارگیری فنون و روش‌های بهبود آن سرمایه گذاریهای قابل توجهی انجام داده‌اند. در ایران اهمیت توجه به مقوله بهره‌وری به دلایل مختلفی از جمله حاکم نبودن فرهنگ و نگرش درست به بهره‌وری در جامعه، مورد غفلت واقع گردیده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که حلقه مفقوده اقتصاد ایران پیش از آنکه سرمایه و یا منابع طبیعی باشد، نبودن بهره‌وری نیروی کار است.

اهمیت و تعریف مسئله:

توانمند سازی کارکنان تکنیک جدیدی است که برای افزایش بهره وری، از طریق بالا برده تعهد کارکنان نسبت به سازمان و بالعکس موارد استفاده مدیران قرار گرقته است. این شیوه، روش ارزشمندی است که بین کنترل کامل مدیریت و آزادی عمل کارکنان توازن برقرار می کند. چنانچه مدیریت، کنترل کامل اعمال می کند علاوه بر اینکه حس ابداع و ابتکار و نوآوری از کارکنان سلب می شود حجم کار مدیر افزایش می یابد و کارکنان متکی به غیر(به جای متکی به نفس و قائم به ذات) بار می آورد. آزادی کامل کارکنان ممکن است به بی نظمی و از هم گسیختگی منجر شود و موجب دوباره کاری و تداخل وظایف گردد. حاصل هر دو کار آن است که از منابع سازمانی(مادی و معنوی) حداکثر استفاده به عمل نمی آید و به جای بازدهی و اثربخشی دچاراختلال می شود. توانمندسازی کارکنان که بین دو عنصر مزبور تعادل برقرار می کند وسیله ای است که هدف های فردی و سازمانی را همسو می سازد و کارکنان باور می کنند که رشد و پیشرفت سازمانشان منافع آنان را نیز دربر دارد.

روش تحقیق در علوم رفتاری با توجه به دو ملاک  الف: هدف تحقیق ب: نحوه گردآوری داده ها مشخص می گردد. تحقیق حاضر از نظر هدف یک تحقیق کاربردی می باشد. تحقیقات علمی را براساس هدف تحقیق به سه دسته تقسیم می کنند

مرکز تحقیقات نجوم

مرکز تحقیقات نجوم

مرکز تحقیقات نجوم

 

فهرست مطالب

مقدمه

اهمیت موضوع و دلایل انتخاب آن

فصل اول:

مطالعات پایه

1 . 1 ) مطالعات جغرافیایی، اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی و ....

1 . 2 ) مطالعات پیرامون نجوم

1 . 2 . 1 ) مفاهیم پایه و اطلاعاتی از دانش ستاره شناسی

جهان، ستارگان، منظومه شمسی، خورشید، سیارات، سیارکها، اقمار، ستارگان دنباله دار، شهاب سنگها، سیاره زمین، اثرات معلول، چرخش زمین، حرکت انتقالی به دور خورشید، ساکن نبودن زمین.

چشم غیر مسطح می بیند؟

1 . 2 . 2 ) پیشینه پژوهشهای دانش ستاره شناسی در سرزمین ایران

الف ) پیش از اسلام؛

دنیای اساطیر ایرانی و علم نجوم؛

-روحانیت و علم نجوم

فصل دوم :

مطالعات کالبدی و برنامه ریزی طرح

مکانیابی رصدخانه

2 . 1 ) لزوم پژوهش برای مکانیابی و رصد خانه به همراه معرفی چند نمونه رصدخانه خارجی

2 . 2 ) پارامترهای مهم در مکانیابی رصدخانه

2 . 3 ) جدول استانداری های مکان یابی رصدخانه

2 . 4 ) مکان یابی رصدخانه ملی ایران

2 . 5 ) پلانتاریم

فصل سوم :

طراحی

3 . 1 ) شرح فضاها را استانداردها

3 . 2 ) برنامه فیزیکی

3 . 3 ) تجزیه و تحلیل سایت و مکان یابی

3. 3 . 1 ) انتخاب بستر فیزیکی طرح

3 . 3 . 2 ) دستریسها

3 . 3 . 3 ) مکان یابی

3 . 3 . 4 ) سد کینه ورس

3 . 4 ) دیدگاهها و رویکرد های نظری طراحی:

3 . 5 ) سازه مجموعه

3 . 6 ) نیازهای فنی طرح

3 . 7 ) تعیین جهت استقرار ساختمان

3 . 8 ) ساختار طرح پلانتاریم مجموعه

ضمائم:

نقشه ها و مدارک طراحی

منابع و مآخذ

 

مقدمه :

اهمیت موضوع و دلایل انتخاب آن.

با نگاهی به گذشته کشور عزیزمان ایران، به این نکته می رسیم که تاهمین چند قرن پیش ایران، یکی از چند مرکز مهم تولید علم، در جهان بوده است.

در واقع با ورود اسلام به ایران، و تشویق علم آموزی و اکتشاف در چگونگی آغاز و انجام این جهان در معارف دینی، مسلمانان در قرن اولیه هجری تا به حال به طور پیوسته در کسب علم و دانش کوشیده اند حال بگذریم از این نکته که در بر هه ای از زمان بسیار پر تحرک و در برهه ای دیگر بنا بر علل سیاسی و روی کار نبودن دولت مرکزی نیرومند از این کار بازمانده اند؛ تاریخ علمی کشورمان با داشتن بزرگانی چون؛ زکریا رازی،فارابی،دکترحسابی ، ابن سینا، خیام، ابوریحان بیرونی، خواجه نصرالدین توسی، شیخ بهایی، و صدها دانشمند و پژوهشگر و ادیب و عارف دیگر، دلیل محکمی بر این ادعاست.

نجوم از جمله علومی بوده است که از همان آغاز تمدن شهرنشینی ایران یعنی تمدنهای پیش از دو هزار قبل از میلاد منجمله عیلام و سایر تمدنهای اطراف آن نضج یافته است.

در این مدت طولانی تا این زمان همواره ایرانیان بنابر دلایلی مختلفی که در ادامه خواهد آمد توجه ویژه ای به علم نجوم داشته اند. که رصدخانه مراغه در واقع نمونه مهم آن است.

برای پی بردن به اهمیت مرکز علمی رصدخانه مراغه همین بس که بدانیم پایه گذاری رصدخانه مراغه به گونه یک بنیاد عظیم پژوهشی و آموزشی از قرن هفتم هجری و نقش مهم آندر گرد آوردنگروهی بزرگ از دانشمندان و دانش پژوهان و دانشجویان از یک سوو تمرکز دادن کتابها و مدارک و اسناد علمی معتبر در آن و فراهم ساختن موجبات پژوهش در جوی آرام و بهره مند از تمامی امکانات لازم و بالاخره عرضه ساختن بررسیها و کشفیات این بنیاد علمی در جهان آن روز موجبات آن فر اهم ساخت تا شهرت این مرکز علمی به بیشتر سرزمینها بپیچد و توجه بسیاری از سرزمین ها را به خود جلب نماید تا جائیکه بیشتر حکمرانان و محققان آرزو می کردند تا بتوانند نظیرچنین چیزی مرکزی را در سرزمین خویش بر پا سازند.

با عنایت به ضرورت معرفی این گذشته پر بار به نسل جوان امروزی تشویق و ترغیب آنان به ادامه راه گذشتگان، ونیز ایجاد مرکزی برای و رصد اجرام آسمانی، تحقیق و پژوهش، برگزاری همایش ها و کنفرانسهای علمی و پژوهشی و ایجاد یک مرکز مطالعات نجوم در شهر ترانزیتی چون ابهر که در مسیر اتصال سه قطب علمی غرب و شرق و جنوب کشور است ضروری می نماید.

در طراحی این مجموعه باید تاسیسات جنبی را طراحی کرد که می تواند گذشته تاریخی پرشکوه علم نجوم ایران را به بازدید کنند گان در سطح های مختلف و با دانستنی های متفاوتاطلاعات ارز نده ای را انتقال داد. با ایجاد این واحد ها برداشتی متفاوت برای همه بازدید کنند گاندر زمینه های علوم ستاره شناسی کهن ایران و سیر چگونگی آن بدست خواهد آمد –محققان و پژوهشگران نیز خواهند توانست با استفاده از امکانات فراهم آمده در این مجنمع علمی به کار پژوهشهای ارزنده ای در زمینه علم ستاره شناسی و رشد تکاملی آن بپردازند و بسیاری از نکات تاریک و ناشناخته را روشن کنند همچنین با ایجاد یک تالار کوچک کنفرانس و امکان برگزاری سمینارهای علمی و تبادل نظر در زمینه ستاره شناسی و تاریخ علم نجوم در ایران فراهم خواهد آمد.

با ایجاد یک پلانتاریم نیز موجبات آن فراهم خواهد گشت تا بازدید کنند گان از مجموعه بتوانند با مشاهده آن شناختی مطلوب از آسمان بدست آورند.

باشد که این خود موجب آن گردد تا شوق تحقیق در کارهای شتاره شناسی که پساز دورانهای شکوفایی گذشته. امروز از جانها بیرون رفته است دوباره در میان جوانان این مرز و بوم زنده شود.

از طرفی ایجاد و چنین مجموعه ای می تواند در جلب توریست نیز موثر بود. و ضمن رونق بخشیدن به اقتصاد شهر با توجه به بناهای تاریخی شهر موجب رونق صنعت جهانگردی شود.

جدا از مناطق فوق باید به این نکته توجه داشت که اصولا تحقیق درباره علوم زیر بنایی چون نجوم جز و شاخص های توسعه کشورها به حساب می آید بنابراین پرداختن به مسائلی همچون علم نجوم می تواند روح تحقیق و توسعه را در ملت ها پرورش دهد.

 

3 - 1 ) شرح فضاها و استانداردها :

به منظور ساخت مرکز تحقیقات نجوم و اخترفیزیک مراغه با توجه به اهداف درنظر گرفته شده این مجموعه می بایستی شامل بخش های ذیل باشد:

1 ) بخش داده های مستقیم؛

2 ) بخش ردیابی؛

3 ) بخش ارزیابی رصد؛

4 ) بخش توسعه و کنترل علمی و فنی؛

5 ) بخش اسناد و مدارک؛

6 ) بخش کامپیوتر و اینترنت؛

7 ) بخش آموزش تخصصی؛

8 ) بخش نمایشگاهی؛

9 ) بخش همایشهای علمی و فنی؛

10 ) بخش مدیریت، برنامه ریزی اداری؛

11 ) بخش خدماتی و عمومی؛

12 ) بخش افلاک نما؛

13 ) تأسیسات؛

حال له تعریف هر کدام از بخش های ذکر شده پرداخته و به استانداردها و مقدار فضای مورد نیاز خواهم پرداخت.

1 ) بخش داده های مستقیم :

این بخش بخش شامل دو قسمت می باشد قسمت اول تلسکوپ های اختر فیزیکی که رصد ستارگان را انجام میدهد، و فقط در طول شب فعال هستند این قسمت شامل چهار تلسکوپ می باشد و مشخصات تلسکوپ دو تا 5/1 متری و دو تای دیگر 3/1 متری است و هر کدام از تلسکوپ به فضای 300 متر جهت رصد نیاز دارند. (فضای داخل گنبد).

قسمت دوم تلسکوپ خورشیدی است که در طول روز فعالیت می کند که این قسمت در واقع همان رصد خانه خورشیدی است و به 300 متر فضا نیاز است.

2 ) بخش ردیابی :

این قسمت درهر یک از بخش های اختر فیزیک خورشیدی دانشمندان با ردیابی و کنترل حرکت اجرام آسمانی و یا خورشیدی نحوه حرکت و جهت گیری تلسکوپها به سمت اهداف موردنظر را طراحی و کنترل می کنند و این در واقع برنامه رصد و زمان انجام رصدهای مختلف را تعیین کرده و کنترل حرکت پایه های تلسکوپ را در اختیار دارند. بخش ردیابی تلسکوپی در داخل هر کدام از رصدخانه های اخت فیزیکی و خورشیدی به صورت مجزا فضاهایی برای سرویس گرهای متصل به شبکه کامپیوتری تلسکوپها و همچنین یک سری فضاهای خدماتی می باشد در این بخش در هر کدام از رصدخانه ها 4 نفر همزمان فعالیت دارند.

3 ) بخش ارزیابی رصد :

این بخش نیز شامل دو قسمت می باشد :

1 ) ارزیابی اپتیکی ستاره ای کارگاههای سنجش جرم و تابش و زمان سنجشی و کارگاههای فیزیک نور و پلاسما و دستگاههاس آزمایش کننده نور فعالیت دارند؛

2 ) ارزیابی اپتیکی خورشیدی؛

در ارزیابی خورشیدی دو بخش مجزا داریم که یکی عمل سنجش تابش و دیگری بخش طیف نگاری خورشید است در کنار بخش های ذکر شده لابراتورهای عکاسی ستاره ای و خورشیدی قرار داند که چاپ عمس و نگاتیو عکسهای تهیه شده را برعهده دارند تمامی بخش های ذکر شده مجهز به چاپگرهای رنگی و سیاه و سفید بوده تا مدارک مورد نیاز را تهیه کنند در کنار این بخش ها پردازش و تولید اطلاعات علمی وجود دارد که با هر سه قسمت ذکر شده در ارتباط است و وظیفه آرشیو و تولید و پردازش کلی اطلاعات را به عهده دارد.

کلاً فضاهای موردنیاز در این بخض عبارتند از :

1 ) کارگاه فیزیک نور و پلاسما چهار اتاق؛

2 ) کارگاه سنجش جرم و تابش چهار اتاق؛

3 ) کارگاه زمان سنجی چهار اتاق؛

4 ) لابراتوار عکاسی ستاره ای چهار اتاق؛

5 ) کارگاه ارزیابی و سنجش تابش خورشیدی یک اتاق؛

6 ) کارگاه طیف یک اتاق؛

7 ) لابراتور عکاسی خورشیدی یک اتاق؛

بخش توسعه و کنترل علمی و فنی :

در این قسمت که کلیه کنترلهای لازم بر روی تمام بخش های فنی مجموعه انجام می گیرد و این بخش شامل 3 قسمت است :

الف ) توسعه و کنترل علمی و فنی ابزارها که با در اختیار گذاشتن کارگاههای طراحی الکترونیک، ترازبندی دقیق، طراحی صنعتی و مونتاژ قطعات مورد نیاز تلسکوپ ها و نگهداری و سرویس آنها را برعهده دارد.

ب ) بخش کنترل عملکرد فنی که به طور پیوسته شرایط رصد و استفاده از ابزارهای فنی و تلسکوپها را کنترل می کند تا مجموعه موردنظر تحت یک برنامه استاندارد و مرثر به کار خود ادامه دهد این بخش بیشتر با بخش ردیابی در ارتباط است.

پ ) بخش کنترل فرآیند علمی که بیشتر با بخش های ارزیابی در ارتباط است با دعوت از دانشمندان مختلف با تخصص های ویژه به طور مرتب فرآیند تولید اطلاعات و پردازش داده ها را کنترل می کند همچنین در این پردازشگرهای ویژه ای برای انجام محاسبات ویژه وجود دارد.

کلاً فضاهای مورد نیاز به شرح سذیل است :

1 ) کنترل فنی علمی (شامل بخش و قسمتهای هماهنگی)؛

2 ) کارگاه طراحی الکترونیک (شامل فضاهایی برای طراحی و تعمیر قطعات الکترونیک)؛

3 ) کارگاه طراحی صنعتی (شامل کارگاه ساخت و طراحی و تعمیر قطعات الکترونیکی)؛

4 ) کارگاه ترازبندی دقیق (فضایی جهت تنظیم و ترازبندی قطعات)؛

5 ) کارگاه مونتاژ قطعات :

این قسمت شامل کامپیوترهای فرآیندی و پردازشگرهای ویژه جهت کنترل و تهیه داده های اندازه گیری شده می باشد در ضمن کارکردن بر روی مسائل وعبارتهای پیچیده ریاضی و ارزیابی حاصل از داده های اولیه را عهده دار می باشد.

6 ) مرکز کنترل های علمی :

این قسمت عهده دار کار بر روی مسائل پیچیده فنی و نظارت بر عملکرد آزمایشگاههای ارزیابی اپتیکی و تجهزیات الکترونیکی می باشد.

7 ) مرکز کنترل عملکردهای فنی :

(در این قسمت اجزاء سیستمهای آزمایشگاهی فیزیک نور و پلاسما کنترل می شود).

5 ) بخش اسناد و مدارک :

این بخش عهده دار مسئولیت هماهنگی بین دستاوردهای پژوهشی این مرکز و سندیت دادن آنها می باشد گردآوری منابع مطالعات علمی و فنی ویژه و تهیه آرشیو از دستاوردهای علمی در این بخش صورت می گیرد. آرشیوهای این بخش از طریق شبکه اینترنت با سایر نقاط جهان در ارتباط خواهد بود.

کتابخانه مجموعه با ظرفیت 10000 جلد در نظر گرفته می شود کتابخانه ای با سیستم باز می تواند عمل نماید در طرح کتابخانه برای هر 100 جلد کتاب 2/1 متر مربع مساحت فضا لازم است.

بخش مرجع عموماً 8 درصد سطح کتابخانه را اشغال می کند به ازای هر 100 کتاب 25/2 متر مربع فضا لازم است و بخش مجلات کتابخانه نیز به ازای هر 100 جلد کتاب 3 متر مربع می باشد در مورد قرئتخانه (سالن مطالعات) هم 5/3 متر مربع برای عر نفر درنظر گرفته می شود.

فضای کتابخانه : سالن مطالعه، مخزن کتاب، بخش مجلات بایگانی، قسمت کارکنان و سرپرست بخش و اتاق تکثیر؛

آرشیو شامل فضای :

1 ) بخش نگهدار نگاتیوهای عکاسی رنگی و سیاه و سفید؛

2 ) بایگانی عکسهای چاپی؛

3 ) فایل های اسناد و مدارک؛

4 ) فایل نقشه های و نمودارهای ارزیابی شده و بایگانی مبادلات علمی؛

5 ) بایگانی مدارک فنی ساخت رصد خانه و تلسکوپ؛

6 ) بخش کامپیوتر و اینترنت :

در این بخش که قابل دسترسی برای تمام کارکنان رصدخانه می باشد عملیات ریاضی پیچیده طراحی شده توسط بخش کنترل فرآیند علمی انجام می شود و کارکنان هر بخش برای استفاده از اطلاعات بخشهای دیگر و همچنین برای ارتباط با شبکه جهانی اینترنت از این مرکز استفاده می کنند همچنین این بخش ارتباط لازم با دیگر رصدخانه های جهان را برقرار می کند.

 

بررسی نقش بازی در رشد مهارت های اجتماعی کودکان

بررسی نقش بازی در رشد مهارت های اجتماعی کودکان

بررسی نقش بازی در رشد مهارت های اجتماعی کودکان

 

فهرست مطالب 
فصل اول 
مقدمه 
بیان مسئله 
اهمیت و ضرورت پژوهش
فرضیات/ سوالات پژوهش
تعیین متغیرهای پژوهش و تعریف آن
تعریف مفاهیم، تعریف عملیاتی واژه ها
فصل دوم
ادبیات تحقیق
تعاریف و دیدگاههای مختلف در مورد بازی
فصل سوم
چگونگی انجام پژوهش 
تعریف جامعه آماری 
روش نمونه گیری
ابزار گردآوری اطلاعات 
شیوه تجزیه و تحلیل اطلاعات 
فصل چهارم:
تجزیه وتحلیل آماری 
فصل پنجم:
نتایج 
پیشنهادات 
محدودیت های پژوهش 
منابع و مآخذ 
پیوست

 

چکیده :

این پژوهش، تحقیقی تجربی ست که به منظور بررسی تاثیر بازی درمانی، بر تکامل اجتماعی کودکان 6-4 ساله شیرخوارگاه آمنه و 9-7 ساله دبستان فائض بودند که حداقل یکسال از مدت اقامت آنها در شیرخوارگاه گذشته و فاقد هر گونه مشکل وبیماری جسمی وذهنی(تالاسمی ، فلج اندامها، نقص عضو وعقب ماندگی ذهنی) بودند.

ابزار گردآوری اطلاعات، مقیاس بلوغ اجتماعی واینلند بوده است که شامل هشت زمینه مختلف سوالات مرتبط با تکامل اجتماعی کودکان می باشد وبر اساس آن، سن اجتماعی کودکان قابل سنجش واندازه گیری می گردد.

کوکانی که سن اجتماعی آنها –که بر اساس مقیاس بلوغ اجتماعی و اینلند و توسط مربیان مربوطه محاسبه گردید –حداقل به میزان 2/1 سال از سن تقویمی آنها کمتر بود، به عنوان کودکان دجار تاخیر در تکامل اجتماعی شناخته شدند که تعداد آنها کمتر بود، به عنوان کودکان دچار تاخیر در تکامل اجتماعی شناخته شدند که تعداد آنها 26 نفر بود(2 پسر و4 دختر) و این کودکان ، براساس روش نمونه گیری تصادفی ساده و با استفاده از جدول اعداد تصادفی؛ دو گروه آزمون و شاهد تقسیم گردیدند.

کودکان گروه آزمون به مدت پنج هفته و هر هفته در سه جلسه دو ساعته در اتاق بازی بخش و با حضور و نظارت پژوهشگر، با انواع بازیهای خاص گروه سنی 6-4 سال مورد تحقیق قرار گرفتند که حضور پژوهشگر در جلسات، به منظور ساختار بخشیدن به بازیها و هدفدار نمودن آنها در جهت ارتقای سطح تکامل اجتماعی کودکان مذکور بوده است.

پس از پایان مدت زمان تعیین شده ، کودکان هر دو گروه آزمون و شاهد مجددا با استفاده از مقیاس بلوغ اجتماعی و اینلند مورد بررسی قرار گرفتند.نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل آماری اطلاعات که توسط آزمون تی صورت گرفت، نشان داد که اختلاف میانگین سن اجتماعی کودکان گروه شاهد(94/3 با انحراف معیار45/0) با گروه آزمون(7/3 با انحراف معیار41/0) پیش از بازی درمانی معنی دار نبوده است(17/0=p) در صورتیکه این اختلاف میانگین در دو گروه شاهد(01/4 =qو 45/0=SD) و آزمون (58/4=Qو 4/0= SD) بعد از بازی درمانی معنی دار می باشد(003/0>P) یعنی بازی درمانی سبب افزایش سن اجتماعی کودکان گروه آزمونگردیده است.

به منظور بررسی تاثیر بازی درمانی بر سن اجتماعی بعد از بازی درمانی و با در نظر گرفتن متغیرهای دیگری چون جنس و طول دوره اقامت از آنالیزرگرسیون چند متغیره استفاده شد که به روش گام به گام متغیرهای نهایی در مدل مشخص گردیدند.بر این اساس مشخص گردید که جنس کودک و طول مدت اقامت در شیرخوارگاه، تاثیری در وضعیت تکامل اجتماعی کودک نداشته است.

 

مقدمه:

بازی و ورزش یکی از ارکان اصلی تعلیم و تربیت هر جامعه می باشد و بطوریکه آقای هارولد، ام باور (( در کتاب انسان و حرکت )) می نویسد: افرادیکه پرورش یافته در امر تربیت و ورزش هستند چون این افراد سالم، آماده و فعالند بهتر می توانند از قوای ذهنی خود با هوشیاری و آگاهی بهره ببرند.بازیهای پرورشی و مهارتی نه تنها در سنین کودکی مفید هستند بلکه در تمام لحظات زندگی در حال رشد وتغییر است و حرکات طبیعی بدن در سلامت روح و روان نقش اساسی دارد. انسان با فکر و تدبیر خود به بازی شکل می دهد . نحوه اجرای آن را ارزشیابی کرده و برای ارزشیابی نیز ضوابطی تعیین می کند.همچنین سلیقه و ذوق و استعداد انسان در انتخاب بازی نقش اساسی دارد. با نگاهی به جایگاه بازی و ورزش در طول زندگی بشر و با مروری بر نوشته ها و گفته ها مشاهده می کنیم که در این زمینه گسترده یعنی ارتباط بین بازیها و تکامل اخلاقی –اجتماعی و عاطفی نظریات متفاوتی وجود دارد که یکی از این نظریه ها معتقد است که شرکت در فعالیتهای ورزشی و بازی مخصوصا رشته ها و بازی های گروهی از نظر تربیتی اجتماعی مفید است.بر طبق این نظریه بازی به توانایی و قابلیتی منتهی خواهد شد که تعاون و همکاری با دیگران را بر پایه درک و ارتباط متقابل تقویت خواهد کرد.چرا که کسب یکی، توانایی حاصل حداکثر کوشش است که فرد بدون توسل به غرضهای شخصی می تواند از خود نشان دهد خصوصیاتی مانند سخاوت، بزرگواری، جوانمردی، شجاعت، ثبات قدم می تواند از طریق بازی و ورزش ترویج و گسترش یابد.

در این پژوهش که به بررسی نقش بازی در رشد عاطفی و اجتماعی کودکان پرداخته شده در چنج فصل تنظیم گردیده که در فصل اول پژوهش به طرح مساله و ضرورت و اهمیت اهداف و فزضیات مورد بررسی قرار داده شده جهت تسلط بر موضوع در فصل دوم پژوهش نظریات و دیدگاههای مختلف در خصوص بازی و نقش آن در تکوین شخصیت مورد بررسی قرار گرفته و به نتایج مثبت این رفتار اجتماعی پرداخته شده است.در فصل سوم پژوهش به چگونگی انجام پژوهش که مبتنی بر بررسی اسناد و مدارک و از طرفی مطالعات میدانی است پرداخته شده.در فصل چهارم تجزیه و تحلیل اطلاعات و فرضیه آزمایی شده است.در فصل پنجم که نتیجه گیری و همچنین پیشنهادات ومحدودیت ها قید گردیده است.

 

بیان مسئله:

بسیاری از روان شناسان عقیده دارند که فعالیتهای بدنی مخصوصا بازی و تمرینات رشته های ورزشی محیط مناسبی را جهت کسب ارزشهای فرهنگی، گرایشهای مثبت فردی –عاطفی و رفتاری سنجیده فراهم می آورد و آنچه که از راه فعالیتهای بدنی و ورزشی آموخته می شود به سایر جنبه های زندگی نیز قابل انتقال است.زیگموند فروید بر پایه تحقیقات خود تاکید می کند که کودکان در بازی با ابزار احساسات ناخوداگاه و تکرار موقعیتهای اجتماعی تلاش حیرت آوری را به منظور تسلط بر این موقعیتهای هیجانی، شرایط و محیط را تحت تسلط خود قرار دهند و یک قربانی منفعل نباشند.

در حین بازی کودک یاد می گیرد که چگونه با دیگران ارتباط برقرار کند واز این طریق انواع مختلف ومتنوع مهارتهای عاطفی –اجتماعی را می آموزد.بازی در دوران کودکی یکی از ابزارهای موفقیت در قضاوت اجتماعی است ابزاری که بعدها به عنوان یک عامل بنیادی در برابر رفتار و عمل در دوران بزرگسالی در جوامع مختلف به خدمت گرفته می شود.از آنجائیکه بازی جزء وجود کودکان است و نقش بسیار سازنده ای در تکوین شخصیت کودکان دارد، می تواند یک نقطه شروع جامعه پذیری تلقی گردد.

گرچه بسیاری از اولیاءو مربیان به اهمیت نمادین وسمبولیک این پدیده رفتاری آشنایی ندارند.هر روزه مشاهده می گردد که بچه ها در جنبه هایی از رشد عاطفی دچار کمبود می باشند و این خلاء عاطفی به علل و عوامل زیادی مربوط می شود که یکی از این عوامل بازی به عنوان ابزار پذیری و روح جمعی و گروهی و اجتماعی است.

لذا پیرامون موضوع مورد بحث سوالات مقدماتی بشرح زیر قابل طرح و بررسی است:

-بازی چه نقشی در رشد عاطفی و اجتماعی کودکان دارد.

-چگونه بازیها می توانند این وسایل تکوین شخصیت تاثیر و نقش برابر و یکسان در تکوین شخصیت بچه ها دارند و یا اینکه با تنوع بازیها رشد عاطفی و اجتماعی نیز تنوع و گوناگونی می پذیرد.

 

اهمیت یا ضرورت پژوهش:

اهمیت بازی در زندگی کودک آن چنان آشکار است که نیاز چندانی به استدلال ندارد.بازی نه تنها برای حرکت اندامهای گوناگون بدن، پرورش عضلات و صرف انرژی اضافی، که عدم مصرف آن حساسیت و عصبانیت را در پی دارد، ضروری است، بلکه یاری دهنده کودک در شناخت محیط و تسلط بر آن است.بازی، شیوه همکاری و تبادلات با دیگران و رعایت حقوق آنان را به کودک می آموزد. آن گونه رفتار اجتماعی که کودک از طریق بازی آزاد و بدون تکلف در خارج از محیط مدرسه می آموزد، بسیار فراتر از آموزشی است که از طریق تماس و بازی با کودکان دیگر در محیط مدرسه حاصل می شود.محیط خانواده بدلیل تعداد اندک کودکان همسن ومحیط مدرسه، بدلیل محدودیتهای فراوان، نمی توانند این تمایل را در کودک ارضا کنند.این تحقیق رهنمودی است در جهت توجه بیشتر به بازی کودکان هم درخانه و هم در کودکستان وهم در مدرسه بازی با فرصتی که برای بروز بیان عواطف فراهم می کند نقش پالاینده روانی را برای کودکان دارد.

اهداف یا هدف پژوهش:

با توجه به آنچه که طرح مسئله مبنی بر اهمیت بازی در جامعه پذیری و رشد تکوین شخصیت کودکان بخصوص در بعد عاطفی و اجتماعی پرداخته شده است و از طرفی بعلت خلاء هایایجاد شده در کودکان عصر حاضر و عدم آگاهی والدین، مربیان، از منشا سازنده بازی در این پژوهش اهدافی به شرح زیر مدنظر است.

الف) اهداف کلی تحقیق:

بررسی نقش بازی در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

ب) اهداف جزئی تحقیق:

1. بازی و روحیه گذشت در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

2. بازی و کوشا و جدی بودن در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

3. بازی ودوستی در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

4. بازی و روحیه همکاری در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

5. بازی و آینده شغلی در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

6. بازی و روحیه کمک کردن در رشد عاطفی واجتماعی کودکان.

 

فرضیات/ سوالات پژوهش:

الف) بین بازی و رشد عاطفی و اجتماعی کودکان رابطه معناداری وجود دارد.

ب) فرضیات فرعی تحقیق:

1. بین بازی و روحیه گذشت رابطه معناداری وجود دارد.

2. بین بازی و کوشا و جدی بودن و عدم جدی بودن رابطه معناداری وجود دارد.

3. بین بازی و دوستی کودکان رابطه معناداری وجود دارد.

4. بین بازی و آینده شغلی رابطه معناداری وجود دارد.

الف) سوال اصلی پژوهش:

آیا بین بازی و رشد عاطفی و اجتماعی کودکان رابطه معناداری وجود دارد؟

ب) سوالات فرعی پژوهش:

1. آیا بین بازی و روحیه گذشت رابطه معناداری وجود دارد؟

2. آیا بین بازی و دوستی کودکان رابطه معناداری وجود دارد؟

3. آیا بین بازی و روحیه همکاری کودکان رابطه معناداری وجود دارد؟

4. آیا بین بازی و آینده شغلی رابطه معناداری وجود دارد؟

5. آیا بین بازی و کوشا وجدی بودن رابطه معناداری وجود دارد؟

6. آیا بین بازی و روحیه کمک کردن رابطه معناداری وجود دارد؟

 

مقایسه سلامت عمومی و خودکارآمدی دانشجویان عقاید مذهبی بالا و پایین

مقایسه سلامت عمومی و خودکارآمدی دانشجویان عقاید مذهبی بالا و پایین

مقایسه سلامت عمومی و خودکارآمدی دانشجویان دارای عقاید مذهبی بالا با دانشجویان دارای عقاید مذهبی پایین

این فایل به صورت ورد و آماده پرینت و دارای پاسخنامه می باشد.

چکیده

هدف اصلی مطالعه ی حاضر بررسی سلامت عمومی و خودکارآمدی در بین دانشجویان با عقاید مذهبی بالا و دانشجویان با عقاید مذهبی پایین است. برای نیل به این هدف 100 نفر را به عنوان نمونه انتخاب نمودم، که 50 نفر  از دانشجویان با عقاید مذهبی بالا و 50 نفر با عقاید پایین بودند. برای تعیین نتایج از روش آماری T-TesTاستفاده شده است. نتایج به دست آمده نشان داد که دانشجویان با عقاید مذهبی بالا در دو مقیاس سلامت عمومی و خود کارآمدی وضعیت بهتری نسبت به دانشجویان با عقاید مذهبی پایین داشتند و به طور کل تاثیر مثبت عقاید و باورهای دینی را در سازوکاری بهتر با زندگی شان می دهد.

فهرست مطالب

فصل اول : بیان مسئله

1-1-)مقدمه                                                                                                       2

1-2-) بیان مسئله                                                                                                5

1-3) اهمیت و ضرورت تحقیق                                                                             9

1-4) سوالات پژوهش                                                                                         12

1-5) اهداف پژوهش                                                                                          12

1-6) فرضیه های پژوهش                                                                                    12

1-7) تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرها                                                                 13

فصل دوم : پایه های نظری و پیشینه ی تحقیق

2-1) آقار منفی بر تندرستی                                                                                 16

2-2) زیگموندفروید                                                                                            16

2-3) آلبرت الیس                                                                                               25

2-4) وندل والترز                                                                                                27

2-5) متخصصان مراقبت های اولیه                                                                        28

2-6) پزشکان مراقبت های اولیه                                                                            29

2-7) آرای روان شناسان موافق با دین                                                                    30

2-8) ویلیام جیمز                                                                                                30

2-9) کارل گستاویونگ                                                                                      36

2-10) دین و سلامت روان                                                                                   43

2-11) مقابله ی دینی با تنش                                                                                44

2-12) خشنودی خوش بینانه از زندگی                                                                  47

2-13) تفسیر خوش بینانه از مرگ                                                                         50

2-14) افسردگی و خودکشی                                                                               52

2-15) اضطراب                                                                                                 56

2-16) مصرف سوء الکل و دارو                                                                           57

2-17) مطالعات درمانی                                                                                       58

2-18) سازو کارهای ممکن برای تاثیر دین                                                            59

2-19) دین و سلامت بدن                                                                                    61

2-20) فشار خون بالا                                                                                          61

2-21)سکته مغزی                                                                                               62

2-22) بیماری قلبی                                                                                             63

2-23) سرطان                                                                                                    67

2-24)مرگ ومیر ناشی از همه علل                                                                       69

2-25) سایر مطالعات صورت گرفته در زمینه تاثیر دین داری بر جسم و روان

 انسان                                                                                                                70

فصل سوم : روش پژوهش

3-1) مقدمه                                                                                                        74

3-2) جامعه ی آماری پژوهش                                                                              74

3-3) نمونه ی آماری و روش نمونه گیری                                                              74

3-4) طرح پژوهش                                                                                             74

3-5) روش دست یابی به داده ها                                                                          75

3-6) پرسش نامه ی نگرش مذهبی                                                                        75

3-7) پرسش نامه ی سلامت عمومی                                                                      76

3-8) اعتبار پرسش نامه ی سلامت عمومی                                                               77

3-9) پایایی پرسش نامه ی سلامت عمومی                                                              78

3-10) روش نمره گذاری پرسش نامه سلامت عمومی                                               78

3-11) مقیاس های سلامت عمومی                                                                        79

3-12) پرسش نامه ی خودکارآمدی                                                                     80

3-13) روش جمع آوری داده ها                                                                           81

3-14) روش اجرای اصلی پژوهش                                                                        82

3-15) روش آماری                                                                                            82

فصل چهارم : یافته ها

4-1) مقدمه                                                                                                        85

4-2) داده های تحلیل شده                                                                                   86

4-3) فرضیه های پژوهش و تائید  یا  عدم تائید آنها                                                 86

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1) مقدمه                                                                                                        90

5-2) نتایج تحقیق و بحث و بررسی                                                                      90

5-3) محدودیت های پژوهش                                                                              94

5-4) پیشنهاد های  تحقیق                                                                                    95

منابع و ماخذ                                                                                                       98

فصل اول

بیان مسئله

1-1) مقدمه:

تأمین و حفظ سلامتی یکی از اهداف عالی انسان است که برای تحقق این هدف تمام کشورها بخش قابل توجهی از سرمایه های مادی و معنوی خود را به این امر اختصاص می دهند. از آن جا که کشور ما ایران بر پایه حکومت اسلامی اداره می شود، علاوه بر قوانین مدون ملی، در دین مقدس اسلام نیز برای نیل به این هدف، دستورات صریحی بیان شده است. مسلماً یکی از ابزارها برای توان مند کردن شخص، سلامت فکر و جسم است تا بتوانیم خود را از طریق آموزش و تعلیم و تربیت به مدارج بالای انسانی ارتقاء بدهیم.

در مورد تأثیر اعتقادات دینی بر بهداشت روانی از دیر باز میان متفکران اسلامی و متخصصان روانی نظرات متفاوتی وجود داشته است. از یک سو روان کاوانی چون فروید (1939-1856) و همکاران مذبه  و اعتقادات مذهبی  را یک اختلال نورتیک تلقی کرده و دین باوری را نه تنها بر سلامت روانی مؤثر ندانسته اند، بلکه برعکس برای بهداشت روانی مخاطره آمیز نیز می دانند. (افروز، 1372) از سوی دیگر افرادی چون یونگ (1961-1875) هر گونه اعتقاد دینی، ولو این که با خرافات مانند معتقدات بشر اولیه را هم مورد توجه قرار داده و برای سلامت روانی افراد ضروری دانسته اند. (همان منبع: 15) در این راستا در سال های اخیر استفاده از روان درمانی مذهبی  در مداوای بیماری های روانی مورد بررسی قرار گرفته است. (بیان زاده، 1375). 

بیان زاده (1375) روان درمانی را یک اقدام سیستماتیک به منظور رفع بیماری روانی د ر یک رویکرد شناختی- رفتاری –مذهبی  تعریف نموده و هدف از روش های درمان مذهبی  را رفع اضطراب و افسردگی از طریق جست و جوی ارزش هاو عقاید و سپس تغییر آن ها با به کارگیری روش های مذهبی  می داند. برخی دیگر از روان شناسان مانند کلکتووگالانتز (1990) عقیده دارند اگر بیمارانی که دچار اضطراب و افسردگی اند همراه با دارو درمانی تحت روان درمانی مذهبی  قرار بگیرند، سریع تر بهبود می یابند.  به هر حال پژوهش های فوق، لزوم توجه به بعد معنوی بیماران و بهره برداری از اعتقادات مذهبی  آن ها را به عنوان یک پتانسیل مثبت درمانی مطرح می نماید. اکنون با توجه به رواج سریع بیماری های روانی در جوامع امروزی نیاز به انجام پژوهش های بیشتر در  زمینه ی اعتقادات مذهبی  برای درمان این افراد و در نیتجه حرکت به سوی جامعه ای سالم احساس می شود که لازم است مورد توجه مؤسسات آموزشی قرار بگیرد. مطالعه ی منابع اسلامی و نظرات دانشمندان مسلمان این نکته را روشن می کند که التزام عملی به اعتقادات مذهبی  عامل بازدارنده بسیاری از بیماری ها، مخصوصاً بیماری های روانی است. (غباری بناب، 1374)

بنابه اعتقاد علامه طباطبایی «انسان در صورت پذیرش توحید و عمل به قوانین دین، ظرفیت روانی اش گسترده تر می شود، در غیر این صورت احساس ناخوشایند و زندگی تیره و تاری خواهد داشت. (رضایی، 1378) بنابراین به نظر می رسد که افراد پایبند به برنامه های دین و دستورات آن به بسیاری از بیماری های روانی مبتلا نشوند. هر چند این نتیجه گیری از دیدگاه متفکرین اسلامی کاملاً منطقی است ولی مقبولیت عام نیافته است و بعضی از مردم معتقدند که افراد غیر مذهبی ، شادابتر و با نشاط تر از افراد مذهبی  هستند. امروزه بسیاری از روان شناسان و روان پزشکان دریافته اند که دعا، نماز و داشتن ایمان محکم می تواند، نگرانی، تشویش یأس و ترس را که موجب بسیاری از بیماری هاست را بر طرف سازد (ابراهیمی قوام، 1374).

انسان برای کاهش اضطراب و رسیدن به یک نوع آرامش روانی نیازمند عامل فوق طبیعی و بی نظیری است که با تکیه بر آن بتواند بر مسائل و مشکلات روحی و روانی خود فائق آید.  

شواهد موجود نیاز انسان را، حتی در شکل احساسی آن به یک نظام مطلق اخلاقی و روحی ، اثبات می کند. (پریوره، 1368) بررسی تاریخ ادیان به ویژه دین اسلام، نشان می دهد که ایمان به خدا، در درمان بیماری هایی هم چون اضطراب، احساس عدم امنیت و انواع بیماری های روانی و نیز تحقق امنیت، کاملاً موفق بوده است. این مسأله شایان توجه است که درمان، معمولاً پس از ابتلای شخص به بیماری روانی شروع می شود اما ایمان به خدا اگر از کودکی در نفس انسان استقرار یابد، نوعی مصونیت از آسیب ها و بیماری های روانی به شخص می بخشد. (نجاتی، 1368). در نهایت به طور کل باید اشاره کرد که در عصری که بشر فاصله ی زیادی از دین و معنویت گرفته و انواع و اقسام تکنولوژی های نوین و مادیات انسان را به یوغ خود کشیده است، تنها کاری که برای انسان باقی می ماند و تنها راه او همان نظریه ی معروف تنازع برای بقای داروین است که هر که قدرت بیشتری دارد حق زندگی خواهد داشت، در این گیرودار آن چه ازیادها رفته است اخلاق و معنویت است و این همان عامل نجات بخش انسان و بشریت است که با بازگشت به دین داری به معنای خالص و واقعی کلمه حاصل خواهد شد.  

1-2) بیان مسئله

در تحقیق حاضر آن چه که ذهن محقق را به خود مشغول کرده مسئله ای است که در زندگی روزمرّه ی امروز از اهمیت بالایی برخوردار است و با بررسی و پاسخدهی به سؤالات آن روش ها و شیوه های بهتری برای رفع مشکلات روحی و روانی انسان عصر حاضر فراهم می شود. دین از حقایقی است که در عرصه های گوناگون انسانی حضور جدی دارد و دین پژوهی نیز متناظر با این عرصه ها، شاخه های عدیده ای   یافته است. روان شناسی دین، یکی از شاخه های مهم دین پژوهی است که با دین ورزی و دینداری ربط و نسبت وثیق دارد. امروزه در انجمن روان شناسی آمریکا، بخش مستقلّی به روان شناسی دین اختصاص یافته است و نشریات علمی پایگاه های اینترنتی و همایش های مستقل ویژه ای به این موضوع می پردازند و توجه به آن به گونه ای افزایش یافته است که به عنوان یک درس رسمی در بسیاری از دانشگاه های معتبر دنیا جایگاه خود را یافته و حتی در برخی از مؤسسات علمی، رشته ای تخصصی به شمار می آید. (آذربایجانی، موسوی اصل 1385) مسئله اساسی که در این تحقیق مطرح شده به رابطه ی بین دین و دین داری و عقاید مذهبی  با سلامت عمومی و خودکار آمدی افراد می پردازد. به عبارت دیگر بررسی این نکته حائز اهمیت است که آیا افرادی که عقاید دینی بالاتری دارند در زمینه بهداشت روانی هم به همین ترتیب در سطح بالایی از بهنجاری قرار دارند یا نه؟ دین مقوله ی شناخته شده ای است که در طول تاریخ همواره با انسان بوده، حتی انسان های اولیه هم مفهومی از خدا و پرستش و در نتیجه گرایشات دین داری را از خود بر جای گذاشته اند و مستندات تاریخی و باستان شناختی این نظر را تأیید می کنند. به طور کل در تعریف دین دو روی آورد کلّی وجود دارد.

الف) گاهی دین به عنوان پدیده ای مستقل از انسان در نظر گرفته می شود که برخی گزاره های اعتقادی، اخلاقی و عملی را در بر می گیرد. این معنا، با موارد کاربرد کلمۀ دین در فارسی (مثلاً دین اسلام، دین مسیحیت و ...) بیشتر سازگاری دارد. (دهخدا، 1373، معین، 1371). در قرآن کریم نیز هر چند کلمۀ دین در اصل به معنای جزا و پاداش (مانند «ملک یوم الدین» حمد، 4) و اطاعت (مانند «امرت ان اعبدا... مخلصاً له الدین» زمر، 11) است، ولی در مورد شریعت و آیین و کیش نیز بسیار به کار رفته است (مانند «لااکراه فی الدین» بقره، 256 و نیز، «لکم دینک ولی دین» کافرون، 6).  

ب) گاهی نیز دین به معنای پایبندی به شریعت و آیین و به عبارت دیگر، تدین و دینداری است. این کاربرد میان دانشمندان غربی شیوع بیشتری دارد. واژه ی (دین در فارسی) و (religion) در انگلیسی، معادل هم گرفته می شوند ولی به نظر می رسد غالباً دین در معنای اول و religionدر معنای دوم (دست کم در متون مربوط به روان شناسی دین) به کار می روند. مثلاً برخی روان شناسان، دین (یا در واقع religion) را چنین تعریف کرده اند: «منظومه ای از اعتقاد به قدرت  خدایی یا فوق بشری و عبادت یا آیین های دیگری که به سوی چنین قدرتی جهت گیری شده اند» (بیت هالامی و آرگیل، 1997، ص 60) بدیهی است این تعریف، در واقع تعریف دینداری و اعتقاد به دین است. علت این امر هم روشن است، آن چه برای روان شناسی اهمیت دارد، اعتقاد به دین و موضوعات مربوط به آن است، نه دین به عنوان پدیده ای مستقل از وجود انسان.

سلامت عمومی هم چنان که از نام آن پیداست یک مفهوم کلی است که جنبه های جسمانی و روانی را در بر می گیرد. سلامتی عمومی مفهومی است که دور بودن و عاری بودن از بیماری را در ذهن تداعی می کند و کلیه تلاش های پزشکان و روان شناسان در جهت حفظ این سلامتی و جلوگیری از بروز اختلال در جسم و روان بوده است. سلامتی در تحقیق حاضر مؤلفه های جسمانی، روابط اجتماعی، اضطراب و افسردگی را شامل می شود. به این معنی که فرد در این مؤلفه ها، آیا در حد بهنجار قرار دارد یا این که به ناهنجاری متمایل است. 

کاربرد شبکه های عصبی مصنوعی در پزشکی

کاربرد شبکه های عصبی مصنوعی در پزشکی

 کاربرد شبکه های عصبی مصنوعی در پزشکی

   

فهرست مطالب

 چکیده1

 فصل اول : هوش مصنوعی

 1-1 مقدمه‌ 3

 1-2 هوش مصنوعی چیست4

 1-3 تاریخچه هوش مصنوعی 7

 1-4 افق‌های هوش مصنوعی9

 1-5 آزمون تورینگ 10

 1-6 فلسفه هوش مصنوعی11

 1-7 مدیریت پیچیدگی در هوش مصنوعی11

 1-8 تکنیک‌ها وزبان‌های برنامه نویسی هوش مصنوعی12

 1-9 عامل های هوشمند13

 1-10 مقایسه هوش‌ مصنوعی‌ و هوش‌ انسانی13

 فصل دوم :شبکه هایعصبی مصنوعی

 2-1 شبکه عصبی چیست 16

 2-2 مدل ریاضی شبکه عصبی مصنوعی 17

 2-3 نرون در شبکه عصبی 18

 2-3-1 اجزای یک نرون 19

 2-3-2 انواع نرون ها از نظر نوع کاربرد 20

 2-4 تاریخچه شبکه های عصبی مصنوعی21

 2-5 انواع یادگیری شبکه های عصبی22

 2-6 چرا از شبکه های عصبی استفاده می کنیم؟ 24

 2-7 مزیتهای شبکه های عصبی24

 2-8مسائل مناسب برای یادگیری شبکه های عصبی 24

 2-9 برخی زمینه های استفاده از شبکه های عصبی 25

 2-10 شبکه عصبی پرسپترون 26

 2-11 الگوریتم پس انتشار خطا 30

 2-12الگوریتم gradient descent ـ 33

 2-13 روند شبیه سازی مسائل در شبکه های عصبی 34

 2-14 معایب شبکه های عصبی 36

 فصل سوم :کاربردهایشبکه های عصبی در پزشکی

 3-1 تشخیص مواد آلرژی زا با استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی 38

 3-1-1 داده های شبیه سازی 39

 3-1-2 شیوه کدگذاری رشته های پروتئینی39

 3-1-3 شبکه های عصبی مورد استفاده41

 3-1-4 آموزش و آزمون شبکه های عصبی مورد استفاده42

 3-1-5 مقایسه دو شبکه استفاده شده 44

 3-2 کاربرد شبکه عصبی در تشخیص بیماری سل ریه 46 

 3-2-1 تشخیص بیماری ها 46

 3-2-3 علائم بیماری سل(سرطان ریه)46

 3-2-4 شایع‌ترین اشکال سرطان ریه 47

 3-2-5 روشهای تشخیص بیماری 47

 3-2-6 MMR 50

 3-2-7 استخراج ویژگی ها50

 3-2-8 مدل شبکه عصبی مورد استفاده و آموزش آن 51

 3-3 پیش بینی نوسانات سطح قند خون در بیماران مبتلا به دیابت نوع 1 با استفاده از شبکه های عصبی خودبازگشتی المن52

 3-3-1 داده های مورد استفاده شبکه عصبی53

 3-3-2 روش مورد استفاده 54

 3-3-3 نرمال سازی دادهها 55

 3-3-4 شبکه های عصبی پرسپترون استفاده شده 55

 3-3-5 شبکه های عصبی خود بازگشتی 58

 3-3-6 مقایسه نتایج حاصل از شبکه پرسپترون و المن 61

 3-4 تشخیص دوک خواب با استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی63

 3-4-1 مشخصات داده های مورد استفاده 65

 3-4-2 ساختار شبکه عصبی مورد استفاده 65

 3-4-3 روش آموزش و ارزیابی شبکه عصبی 66

 3-4-4 پیاده سازی شبکه عصبی 66

 3-4-5 نتایج بدست آمده 70

 3-5 مقایسه ی مدل شبکه عصبی مصنوعی و رگرسیون کاکس در پیشبینی بقای بیماران مبتلا به سرطان معده 71 

 3-5-1 مواد و روش های مورد استفاده 72

 3-5-2 نتایج حاصل از مقایسه دو مدل پیش بینی سرطان معده 73

 3-5-3 کارهای انجام شده در زمینه پیش بینی سرطان معده 76

 3-6 تشخیص دیابت نوع 1 با استفاده از ترکیب الگوریتم ANFISو GA-NN ـ 77

 3-6-1 معیارهای رایج تشخیص بیماری دیابت و ویژگیهای داده های مورد استفاده 78

 3-6-2 روش مورد استفاده 79

 3-6-3 استخراج الگوهای بهینه با استفاده از الگوریتم تکاملی 79

 3-6-4 الگوریتمANFIS ـ 81

 3-6-5 نتایج بدست آمده از اجرای الگوریتم 84

 فصل چهارم : نتیجه گیری

 4-1 نتیجه گیری 89

 منابع 90

 چکیده لاتین91 

  

 چکیده:

         مجهز شدن علم پزشکی به ابزار های هوشمند در تشخیص و درمان بیماری ها می تواند اشتباهات پزشکان و خسارت جانی و مالی را کاهش می دهددر این تحقیق کاربرد های نوعی شبکه های عصبی در پزشکی مورد بررسی قرار گرفته است تلاش ما بر این بوده است که تحقیق هم برای دانشجویان رشته کامپیوتر و هم برای دانشجویان پزشکی قابل استفاده باشدبررسی پژوهش های علمی انجام شده در این تحقیق ایده های مناسبی برای تحقیقات بعدی ایجاد خواهد کردبخش 1 مقدمه ای بر هوش مصنوعی می باشد در بخش 2 به برسی انواع شبکه های عصبی و بخشی از الگوریتم های به کار رفته در این تحقیق می پردازیم همچنین در بخش 3 به کاربرد شبکه های عصبی در پزشکی خواهیم پرداخت ودر بخش 4 مقاله خاتمه می یابد

 

فصل اول

 هوش مصنوعی

 

1-1 مقدمه‌

 دهه‌های‌ آغازین‌ سده‌ بیستم‌ میلادی‌ و دوران‌ پیشرفت‌ شگرف صنعتی‌، همراه‌ با تولید خودرو بود که‌ انقلاب‌ همه‌ جانبه‌ای‌ درترابری‌، افزایش‌ شتاب‌ جابجایی‌ و صدها کار و پیشه‌ جدید دررشته‌های بازرگانی‌ بوجود آورده‌ بود‌ 

 به‌ نظر می‌رسد که‌ سمبل‌ دوران‌ فراصنعتی‌ و نماد فرآورده‌های ‌بی‌همتای‌ قرن‌ آینده‌«هوش‌ مصنوعی‌» است‌امروزه‌ موضوع هوش‌ مصنوعی‌ داغ‌ترین‌ بحث‌ میان‌ کارشناسان‌ دانش‌ رایانه‌ واطلاعات‌ و دیگر دانشمندان‌ و تصمیم‌گیرندگان‌ است‌در سراسرتاریخ‌ تا به‌ امروز انسان از جنبه‌ تن‌ و روان‌، مرکز و محور بحث‌هاو پژوهش‌ها بوده‌ است‌ولی‌ اکنون‌ موجودی‌ با رتبه‌ای‌ پائین‌تر،بی‌جان‌ و ساختگی‌ می‌خواهد جانشین‌ او شود، امری‌ که‌ بدون‌ شک‌ می‌توان‌ ادعا نمود بیشتر انسان‌ها با آن‌ مخالفند. 

 هوش‌ مصنوعی‌ چنانچه‌ به‌ هدف‌های‌ والای‌ خود برسد، جهش‌بزرگی‌ در راه‌ دستیابی‌ بشر به‌ رفاه‌ بیشتر و حتی‌ ثروت‌ افزون‌ترخواهد بودهم‌ اکنون‌ نمونه‌های‌ خوب‌ و پذیرفته از هوش‌ مصنوعی‌در دنیای‌ واقعی‌ ما به‌ کار افتاده‌ است‌چنین‌ دستاوردهایی‌، صرف‌منابع‌ لازم‌ در آینده‌ را همچنان‌ توجیه‌ خواهد کرد. از سوی‌ دیگر، منتقدین‌ هوش‌ مصنوعی‌ چنین‌ استدلال‌ می‌کنندکه‌ صرف‌ زمان‌ و منابع‌ ارزشمند دیگر در راه‌ ساخت‌ فراورده‌ای‌ که‌پر از نقص‌ و کاستی‌ ودست‌آوردهای‌ مثبت‌ اندکی‌ است‌،مایه‌ بدنام‌ کردن‌ و زیر پا گذاشتن‌توانمندی‌ها و هوشمندی‌های‌انسان‌ می‌باشدتلخ‌ترین‌ انتقادها بر این‌ باور است‌ که‌ هوش‌مصنوعی‌، توهین‌ آشکار به‌ گوهر طبیعت‌ و نقش‌ انسان‌ است‌ 

 

 1-2 هوش مصنوعی چیست

 

« هوش مصنوعی، دانش ساختن ماشین‌‌ ها یا برنامه‌های هوشمند است»همانگونه که از تعریف فوق که توسط یکی از بنیانگذاران هوش مصنوعی ارائه شده است برمی‌آید،حداقل به دو سؤال باید پاسخ داد:

 1ـ هوشمندی چیست؟

 2ـ برنامه‌های هوشمند، چه نوعی از برنامه‌ها هستند؟

 تعریف دیگری که از هوش مصنوعی می‌توان ارائه داد به قرار زیر است:

 « هوش مصنوعی، شاخه‌ایست از علم کامپیوتر که ملزومات محاسباتی اعمالی همچون ادراک (Perception)، استدلال(reasoning)و یادگیری(learning)را بررسی کرده و سیستمی جهت انجام چنین اعمالی ارائه می‌دهد »

 و در نهایت تعریف سوم هوش مصنوعی از قرار زیر است:

 «هوش مصنوعی، مطالعه روش‌هایی است برای تبدیل کامپیوتر به ماشینی که بتواند اعمال انجام شده توسط انسان را انجام دهد »به این ترتیب می‌توان دید که دو تعریف آخر کاملاً دو چیز را در تعریف نخست واضح کرده‌اند 

 1- منظور از موجود یا ماشین هوشمند چیزی است شبیه انسان 

 2- ابزار یا ماشینی که قرار است محمل هوشمندی باشد یا به انسان شبیه شود، کامپیوتر است

  هردوی این نکات کماکان مبهم و قابل پرسش اندآیا تنها این نکته که هوشمندترین موجودی که می‌شناسیم، انسان است کافی است تا هوشمندی را به تمامی اعمال انسان نسبت دهیم؟ حداقل این نکته کاملاً واضح است که بعضی جنبه‌های ادراک انسان همچون دیدن و شنیدن کاملاً ضعیف‌تر از موجودات دیگر است علاوه بر این، کامپیوترهای امروزی با روش‌هایی کاملاً مکانیکی(منطقی) توانسته‌اند در برخی جنبه‌های استدلال، فراتر از توانایی‌های انسان عمل کنند بدین ترتیب، آیا می‌توان در همین نقطه ادعا کرد که هوش مصنوعی تنها نوعی دغدغه علمی یا کنجکاوی دانشمندانه است و قابلیت تعمق مهندسی ندارد؟(زیرا اگر مهندسی، یافتن روش‌های بهینه انجام امور باشد، به هیچ رو مشخص نیست که انسان اعمال خویش را به گونه‌ای بهینه انجام می‌دهد)اما همین سؤال را می‌توان از سویی دیگر نیز مطرح ساخت، چگونه می‌توان یقین حاصل کرد که کامپیوترهای امروزین، بهترین ابزارهای پیاده‌سازی هوشمندی هستند؟

 

رؤیای طراحان اولیه کامپیوتر از بابیج تا تورینگ، ساختن ماشینی بود که قادر به حل تمامی مسائل باشد، البته ماشینی که در نهایت ساخته شد(کامپیوتر) به جز دسته ای خاص از مسائل قادر به حل تمامی مسائل بوداما نکته در اینجاست که این «تمامی مسائل» چیست؟ طبیعتاً چون طراحان اولیه کامپیوتر، منطق‌دانان و ریاضیدانان بودند، منظورشان تمامی مسائل منطقی یا محاسباتی بودبدین ترتیب عجیب نیست، هنگامی که فون‌نیومان سازنده اولین کامپیوتر، در حال طراحی این ماشین بود، کماکان اعتقاد داشت برای داشتن هوشمندی شبیه به انسان، کلید اصلی، منطق(از نوع به کار رفته در کامپیوتر) نیست، بلکه احتمالاً چیزی خواهد بود شبیه ترمودینامیک!

 

 به هرحال، کامپیوتر تا به حال به چنان درجه‌ای از پیشرفت رسیده و چنان سرمایه‌گذاری عظیمی برروی این ماشین انجام شده است که به فرض این که بهترین انتخاب نباشد هم، حداقل سهل‌الوصول‌ترین و ارزان‌ترین و عمومی‌ترین انتخاب برای پیاده‌سازی هوشمندیست 

 

بنابراین ظاهراً به نظر می‌رسد به جای سرمایه‌گذاری برای ساخت ماشین‌های دیگر هوشمند، می‌توان از کامپیوترهای موجود برای پیاده‌سازی برنامه‌های هوشمند استفاده کرد و اگر چنین شود، باید گفت که طبیعت هوشمندی ایجاد شده حداقل از لحاظ پیاده‌سازی، کاملاً با طبیعت هوشمندی انسانی متناسب خواهد بود، زیرا هوشمندی انسانی، نوعی هوشمندی بیولوژیک است که با استفاده از مکانیسم‌های طبیعی ایجاد شده، و نه استفاده از عناصر و مدارهای منطقیدر برابر تمامی استدلالات فوق می توان این نکته را مورد تاُمل و پرسش قرار داد که هوشمندی طبیعی تا بدان جایی که ما سراغ داریم، تنها برمحمل طبیعی و با استفاده از روش های طبیعت ایجاد شده استطرفداران این دیدگاه تا بدانجا پیش رفته‌اند که حتی ماده ایجاد کننده هوشمندی را مورد پرسش قرار داده اند، کامپیوتر از سیلیکون استفاده می کند، در حالی که طبیعت همه جا از کربن سود برده است مهم تر از همه، این نکته است که در کامپیوتر، یک واحد کاملاً پیچیده مسئولیت انجام کلیه اعمال هوشمندانه را بعهده دارد، در حالی که طبیعت در سمت و سویی کاملاً مخالف حرکت کرده استتعداد بسیار زیادی از واحدهای کاملاً ساده (بعنوان مثال از نورون‌های شبکه عصبی) با عملکرد همزمان خود (موازی) رفتار هوشمند را سبب می شوندبنابراین تقابل هوشمندی مصنوعی و هوشمندی طبیعی حداقل در حال حاضر تقابل پیچیدگی فوق العاده و سادگی فوق العاده استاین مساُله هم اکنون کاملاً به صورت یک جنجال(debate)علمی در جریان است 

 

در هر حال حتی اگر بپذیریم که کامپیوتر در نهایت ماشین هوشمند مورد نظر ما نیست، مجبوریم برای شبیه‌سازی هر روش یا ماشین دیگری از آن سود بجوییم 

 

به هر نحو هنوز تعریف دقیقی که مورد قبول همه دانشمندان این علم باشد برای هوش مصنوعی ارائه نشده‌است، و این امر، به هیچ وجه مایه تعجّب نیستچرا که مقوله مادر و اساسی‌تر از آن، یعنی خود هوش هم هنوز بطور همه‌جانبه و فراگیر تن به تعریف نداده‌استدر واقع، می‌توان نسل‌هایی از دانشمندان را سراغ گرفت که تمام دوران زندگی خود را صرف مطالعه و تلاش در راه یافتن جوابی به این سؤال عمده نموده‌اند که هوش چیست؟

 

اما اکثر تعریف‌هایی که در این زمینه ارایه شده‌اند بر پایه یکی از ۴ باور زیر قرار می‌گیرند:

 1سیستم‌هایی که به طور منطقی فکر می‌کنند

 2سیستم‌هایی که به طور منطقی عمل می‌کنند 

 3سیستم‌هایی که مانند انسان فکر می‌کنند 

 4سیستم‌هایی که مانند انسان عمل می‌کنند 

 

شاید بتوان هوش مصنوعی را این گونه توصیف کرد:«هوش مصنوعی عبارت است از مطالعه این که چگونه کامپیوترها را می‌توان وادار به کارهایی کرد که در حال حاضر انسان‌ها آنها را بهتر انجام می‌دهند»

  

1-3 تاریخچه هوش مصنوعی

 

هوش مصنوعی به خودی خود علمی است کاملاً جواندر واقع بسیاری شروع هوش مصنوعی را 1950می‌ دانند زمانی که آلن تورینگ مقاله دوران‌ساز خود را در باب چگونگی ساخت ماشین هوشمند نوشت (آنچه بعدها به تست تورینگ مشهور شد) تورینگ درآن مقاله یک روش را برای تشخیص هوشمندی پیشنهاد می‌کرداین روش بیشتر به یک بازی شبیه بود 

 

فرض کنید شما در یک سمت یک دیوار (پرده یا هر مانع دیگر) هستید و به صورت تله تایپ باآن سوی دیوار ارتباط دارید و شخصی از آن سوی دیوار از این طریق با شما در تماس استطبیعتاً یک مکالمه بین شما و شخص آن سوی دیوار می‌تواند صورت پذیردحال اگر پس از پایان این مکالمه، به شما گفته شود که آن سوی دیوار نه یک شخص بلکه (شما کاملاً از هویت شخص آن سوی دیوار بی‌خبرید) یک ماشین بوده که پاسخ شما را می‌داده، آن ماشین یک ماشین هوشمند خواهد بود، در غیر این صورت(یعنی در صورتی که شما در وسط مکالمه به مصنوعی بودن پاسخ پی ببرید) ماشین آن سوی دیوار هوشمند نیست و موفق به گذراندن تست تورینگ نشده است باید دقت کرد که تورینگ به دو دلیل کاملاً مهم این نوع از ارتباط(ارتباط متنی به جای صوت) را انتخاب کرداول این که موضوع ادراکی صوت را کاملاً از صورت مساُله حذف کند و این تست هوشمندی را درگیر مباحث مربوط به دریافت و پردازش صوت نکند و دوم این که بر جهت دیگری هوش مصنوعی به سمت نوعی از پردازش زبان طبیعی تاکید کند 

 

در هر حال هر چند تاکنون تلاش‌های متعددی در جهت پیاده سازی تست تورینگ صورت گرفته مانند برنامه Elizaو یا AIML(زبانی برای نوشتن برنامه‌‌‌‌هایی که قادر به chatکردن اتوماتیک باشند) اما هنوز هیچ ماشینی موفق به گذر از چنین تستی نشده است 

 

همانگونه که مشخص است، این تست نیز کماکان دو پیش فرض اساسی را در بردارد:

 

1- نمونه کامل هوشمندی انسان است 

 

2- مهمترین مشخصه هوشمندی توانایی پردازش و درک زبان طبیعی است 

 

درباره نکته اول به تفصیل تا بدین جا سخن گفته ایم؛ اما نکته دوم نیز به خودی خود باید مورد بررسی قرارگیرداین که توانایی درک زبان نشانه هوشمندی است تاریخی به قدمت تاریخ فلسفه دارداز نخستین روزهایی که به فلسفه(Epistemology)پرداخته شده زبان همیشه در جایگاه نخست فعالیت‌های شناختی قرار داشته استاز یونانیان باستان که لوگوس را به عنوان زبان و حقیقت یکجا به کار می‌بردند تا فیلسوفان امروزین که یا زبان را خانه وجود می‌دانند، یا آن را ریشه مسائل فلسفی می‌خوانند؛ زبان، همواره شان خود را به عنوان ممتازترین توانایی هوشمندترین موجودات حفظ کرده است با این ملاحظات می‌توان درک کرد که چرا آلن تورینگ تنها گذر از این تست متظاهرانه زبانی را شرط دست‌یابی به هوشمندی می‌داند تست تورینگ اندکی کمتر از نیم‌قرن هوش مصنوعی را تحت تاثیر قرار داد اما شاید تنها در اواخر قرن گذشته بود که این مسئله بیش از هر زمان دیگری آشکار شد که متخصصین هوش مصنوعی به جای حل این مسئله باشکوه ابتدا باید مسائل کم‌اهمیت‌تری همچون درک تصویر (بینایی ماشین) درک صوت و…را حل کنند به این ترتیب با به محاق رفتن آن هدف اولیه، اینک گرایش‌های جدیدتری در هوش مصنوعی ایجاد شده‌انددر سال‌های آغازین AIتمرکز کاملاً برروی توسعه سیستم‌هایی بود که بتوانند فعالیت‌های هوشمندانه(البته به زعم آن روز) انسان را مدل کنند، و چون چنین فعالیت‌هایی را در زمینه‌های کاملاً خاصی مانند بازی‌های فکری، انجام فعالیت‌های تخصصی حرفه ای، درک زبان طبیعی، و…می‌دانستند طبیعتاً به چنین زمینه‌هایی بیشتر پرداخته شد 

 

در زمینه توسعه بازی‌ها، تا حدی به بازی شطرنج پرداخته شد که غالباً عده‌ای هوش مصنوعی را با شطرنج همزمان به خاطر می‌آورندمک‌کارتی که پیشتر اشاره شد، از بنیان‌گذاران هوش مصنوعی است این روند را آنقدر اغراق‌آمیز می‌داند که می‌گوید:

 

«محدود کردن هوش مصنوعی به شطرنج مانند این است که علم ژنتیک را از زمان داروین تا کنون تنها محدود به پرورش لوبیا کنیم » به هر حال دستاورد تلاش مهندسین و دانشمندان در طی دهه‌های نخست را می‌توان توسعه تعداد بسیار زیادی سیستم‌های خبره در زمینه‌های مختلف مانند پزشکی عمومی، اورژانس، دندانپزشکی، تعمیرات ماشین،… توسعه بازی‌های هوشمند، ایجاد مدل‌های شناختی ذهن انسان، توسعه سیستمهای یادگیری و دانستدستاوردی که به نظر می‌رسد برای علمی با کمتر از نیم قرن سابقه قابل قبول باشد 

 

1-4 افق‌های هوش مصنوعی

 

در 1943،Mcclutch(روانشناس، فیلسوف و شاعر) و Pitts(ریاضیدان) طی مقاله‌ای، دیده‌های آن روزگار درباره محاسبات، منطق و روانشناسی عصبی را ترکیب کردندایده اصلی آن مقاله چگونگی انجام اعمال منطقی به وسیله اجزای ساده شبکه عصبی بوداجزای بسیار ساده (نورون‌ها) این شبکه فقط از این طریق سیگنال های تحریک(exitory)و توقیف(inhibitory)با هم درتماس بودنداین همان چیزی بود که بعدها دانشمندان کامپیوتر آن را مدارهای(And)و (OR)نامیدند و طراحی اولین کامپیوتر در 1947توسط فون نیومان عمیقاً از آن الهام می‌گرفتامروز پس از گذشته نیم‌قرن از کار Mcclutchو Pittsشاید بتوان گفت که این کار الهام بخش، گرایشی کاملاً پویا و نوین در هوش مصنوعی است پیوندگرایی (Connectionism)هوشمندی را تنها حاصل کار موازی و هم‌زمان و در عین حال تعامل تعداد بسیار زیادی اجزای کاملاً ساده به هم مرتبط می‌داند شبکه‌های عصبی که از مدل شبکه عصبی ذهن انسان الهام گرفته‌اند امروزه دارای کاربردهای کاملاً علمی و گسترده تکنولوژیک شده‌اند و کاربرد آن در زمینه‌های متنوعی مانند پزشکی، سیستم‌های کنترلی، رباتیک، تشخیص متون، پردازش تصویر،…مورد بررسی قرار گرفته است 

 

علاوه بر این کار بر روی توسعه سیستم‌های هوشمند با الهام از طبیعت (هوشمندی‌هایغیر از هوشمندی انسان) اکنون از زمینه‌های کاملاً پرطرفدار در هوش مصنوعی استالگوریتم ژنیتک که با استفاده از ایده تکامل داروینی و انتخاب طبیعی پیشنهاد شده روش بسیار خوبی برای یافتن پاسخ به مسائل بهینه سازیستبه همین ترتیب روش‌های دیگری نیز مانند استراتژی‌های تکاملی نیز (EvolutionaryAlgorithms)در این زمینه پیشنهاد شده انددراین زمینه هر گوشه‌ای از سازو کار طبیعت که پاسخ بهینه‌ای را برای مسائل یافته است مورد پژوهش قرار می‌گیردزمینه‌هایی چون سیستم امنیتی بدن انسان (Immun System)که در آن بیشمار الگوی ویروس‌های مهاجم به صورتی هوشمندانه ذخیره می‌شوند و یا روش پیدا کردن کوتاه‌ترین راه به منابع غذا توسط مورچگان (Ant Colony)همگی بیانگر گوشه‌هایی از هوشمندی بیولوژیک هستند گرایش دیگر هوش مصنوعی بیشتر بر مدل سازی اعمال شناختی تاُکید دارد (مدل سازی نمادین یا سمبولیک) این گرایش چندان خود را به قابلیت تعمق بیولوژیک سیستم‌های ارائه شده مقید نمی‌کندCASE-BASED REASONINGیکی از گرایش‌های فعال در این شاخه می‌باشدبعنوان مثال روند استدلال توسط یک پزشک هنگام تشخیص یک بیماری کاملاً شبیه به CBRاست به این ترتیب که پزشک در ذهن خود تعداد بسیار زیادی از شواهد بیماری‌های شناخته شده را دارد و تنها باید مشاهدات خود را با نمونه‌های موجود در ذهن خویش تطبیق داده، شبیه‌ترین نمونه را به عنوان بیماری بیابد به این ترتیب مشخصات، نیازمندی‌ها و توانایی‌های CBRبه عنوان یک چارچوب کلی پژوهش در هوش مصنوعی مورد توجه قرارگرفته است 

 

البته هنگامی که از گرایش‌های آینده سخن می‌گوییم، هرگز نباید از گرایش‌های ترکیبی غفلت کنیمگرایش‌هایی که خود را به حرکت در چارچوب شناختی یا بیولوژیک یا منطقی محدود نکرده و به ترکیبی از آنها می‌اندیشندشاید بتوان پیش‌بینی کرد که چنین گرایش‌هایی فرا ساختارهای (Meta –Structure) روانی را براساس عناصر ساده بیولوژیک بنا خواهند کرد 

 

5-1 آزمون تورینگ

 

آزمون تورینگآزمونی است که توسط آلن تورینگدر سال ۱۹۵۰ در نوشته‌ای به نام «محاسبات ماشینی و هوشمندی» مطرح شددر این آزمون شرایطی فراهم می شود که شخصی با ماشین تعامل برقرار کند و پرسش های کافی برای بررسی هوشمندی او بپرسدچنانچه در پایان آزمایش نتواند تعیین کند که با انسان در تعامل بوده است یا با ماشین، تست تورینگ با موفقیت انجام شده استتا کنون هیچ ماشینی از این آزمون با موفقیت بیرون نیامده استکوشش این آزمون برای تشخیص درستی هوشمندی یک سیستم است که سعی در شبیه سازی انسان دارد 

   

6-1 فلسفه هوش مصنوعی

 

بطور کلی ماهیت وجودی هوش به مفهوم جمع آوری اطلاعات، استقرا و تحلیل تجربیات به منظور رسیدن به دانشو یا ارایه تصمیم می‌باشددر واقع هوش به مفهوم به کارگیری تجربه به منظور حل مسائل دریافت شده تلقی می‌شودهوش مصنوعی علم و مهندسی ایجاد ماشینهایی با هوش با به کارگیری از کامپیوتر و الگوگیری از درک هوش انسانی و یا حیوانی و نهایتاً دستیابی به مکانیزم هوش مصنوعی در سطح هوش انسانی می‌باشد 

 

در مقایسه هوش مصنوعی با هوش انسانی می‌توان گفت که انسان قادر به مشاهده و تجزیه و تحلیلمسایل در جهت قضاوت و اخذ تصمیم می‌باشد در حالی که هوش مصنوعی مبتنی بر قوانین و رویه‌هایی از قبل تعبیه شده بر روی کامپیوتر می‌باشددر نتیجه علی رغم وجود کامپیوترهای بسیار کارا و قوی در عصر حاضر ما هنوز قادر به پیاده کردن هوشی نزدیک به هوش انسان در ایجاد هوشهای مصنوعی نبوده‌ایم 

 

بطور کلّی، هوش مصنوعی را می‌توان از زوایای متفاوتی مورد بررسی و مطالعه قرار داداما بین هوش مصنوعی به عنوان یک هدف، هوش مصنوعی به عنوان یک رشته تحصیلی دانشگاهی، و یا هوش مصنوعی به عنوان مجموعه فنون و راه کارهایی که توسط مراکز علمی مختلف و صنایع گوناگون تنظیم و توسعه یافته‌است باید تفاوت قائل بود 

 

7-1 مدیریت پیچیدگی در هوش مصنوعی

 

ایجاد و ابداع فنون و تکنیک‌های لازم برای مدیریّت پیچیدگیرا باید به عنوان هستهٔبنیادین تلاش‌های علمی و پژوهشی گذشته، حال، و آینده، در تمامی زمینه‌های علوم رایانه، و به ویژه، در هوش مصنوعی معرّفی کردشیوه‌ها و تکنیک‌های هوش مصنوعی، در واقع، برای حلّ آن دسته از مسائل به وجود آمده‌است که به طور سهل و آسان توسط برنامه‌نویسی تابعی (Functional programming)، یا شیوه‌های ریاضی قابل حلّ نبوده‌اند 

 

در بسیاری از موارد، با پوشانیدن و پنهان ساختن جزئیّات فاقد اهمیتت است که بر پیچیدگی فائق می‌آییم و می‌توانیم بر روی بخش‌هایی از مسئله متمرکز شویم که مهم‌تر استتلاش اصلی در واقع، ایجاد و دستیابی به لایه‌ها و ترازهای بالاتر از هوشمندی تجریدرا نشانه می‌رود، تا آنجا که، سرانجام برنامه‌های کامپوتری درست در همان سطحی کار خواهند کرد که خود انسان‌ها رسیده‌اند 

 

به یاری پژوهش‌هایگسترده دانشمندان علوممرتبط، هوش مصنوعی تاکنون راه بسیاری پیموده‌استدر این راستا، تحقیقاتی که بر روی توانایی آموختن زبانها انجام گرفت و همچنین درک عمیق از احساسات، دانشمندان را در پیشبرد این دانش کمک زیادی کرده‌استیکی از اهداف متخصصین، تولید ماشینهایی است که دارای احساسات بوده و دست کم نسبت به وجود خود و احساساتخود آگاه باشنداین ماشین باید توانایی تعمیم تجربیات قدیمی خود در شرایط مشابه جدید را داشته و به این ترتیب اقدام به گسترش دامنهدانش و تجربیاتش کند 

 

برای نمونه روباتیهوشمند که بتواند اعضای بدن خود را به حرکت درآورد، این روبات نسبت به این حرکت خود آگاه بوده و با آزمون و خطا، دامنه حرکت خود را گسترش می‌دهد و با هر حرکت موفقیت آمیز یا اشتباه، دامنه تجربیات خود را وسعت بخشید و سر انجام راه رفته و یا حتی می‌دود و یا به روشی برای جابجا شدن دست می‌یابد، که سازندگانش برای او متصور نبوده‌اند 

 

هر چند نمونه بالا ممکن است کمی آرمانیبه نظر برسد، ولی به هیچ عنوان دور از دسترس نمی‌باشددانشمندان, عموماً برای تولید چنین ماشینهایی، از وجود مدلهای زنده‌ای که در طبیعت وجود، به ویژه آدمی نیز سود برده‌اند 

 

هوش مصنوعی اکنون در خدمت توسعه علوم رایانه نیز می‌باشدزبانهای برنامه نویسی پیشرفته، که توسعه ابزارهای هوشمند را ممکن ساخته اند, پایگاه‌های داده‌ای پیشرفته، موتورهای جستجو، و بسیاری نرم‌افزارهاو ماشینها از نتایج پژوهش‌هایی در راستای هوش مصنوعی بوده‌اند 

 

8-1 تکنیک‌ها و زبان‌های برنامه نویسی هوش مصنوعی

 

عملکرد اولیه برنامه نویسی هوش مصنوعی ایجاد ساختار کنترلی مورد لزوم برای محاسبه سمبولیک است زبانهای برنامه نویسیLISP، PROLOGعلاوه بر اینکه از مهمترین زبانهای مورد استفاده در هوش مصنوعی هستند خصوصیات نحوی ومعنایی انها باعث شده که انها شیوه‌ها و راه حل‌های قوی برای حل مسئله ارایه کنندتاثیر قابل توجه این زبانها بر روی توسعه AIاز جمله توانایی‌های آنها بعنوان«ابزارهای فکرکردن»می باشد در حقیقت همانطور که هوش مصنوعی مراحل رشد خود را طی می‌کند زبانهای LISP، PROLOGبیشتر مطرح می‌شوند این زبانها کار خود را در محدوده توسعه سیستم‌های AIدر صنعت ودانشگاه‌ها دنبال می‌کنند وطبیعتاً اطلاعات در مورد این زبانها بعنوان بخشی از مهارت هر برنامه نویسAIمی‌باشد PROLOGیک زبان برنامه نویسی منطقی استیک برنامه منطقی دارای یک سری ویژگیهای قانون ومنطق است در حقیقت خود این نام از برنامه نویسیPROدر LOGICمی‌آید در این زبان یک مفسر برنامه را بر اساس یک منطق می‌نویسدایده استفاده توصیفی محاسبه اولیه برای بیان خصوصیات حل مسئله یکی از محوریتهای مشارکت PROLOGمی باشد که برای علم کامپیوتر بطورکلی وبطور اخص برای زبان برنامه نویسی هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرند LISPیک زبان کامل است که دارای عملکردها ولیست‌های لازمه برای توصیف عملکردهای جدید و تشخیص تناسب وارزیابی معانی می‌باشد LISPبه برنامه نویس قدرت کامل برای اتصال به ساختارهای اطلاعاتی را می‌دهد گر چه LISPیکی از قدیمی ترین زبانهای محاسباتی است که هنوز فعال است ولی دقت کافی در برنامه نویسی وطراحی توسعه باعث شده که این یک زبان برنامه نویسی فعال باقی بماند در حقیقت این مدل برنامه نویسی طوری موثر بوده‌است که تعدادی از دیگر زبانها براساس عملکرد برنامه نویسی آن بنا شده‌اند : مثلFP،ML، SCHEMEیکی از مهمترین برنامه‌های مرتبط با LISPبرنامه SCHEMEمی‌باشد که یک تفکر دوباره در باره زبان در آن وجود دارد که بوسیله توسعه AIوبرای آموزش واصول علم کامپیوتر مورد استفاده قرار می‌گیرد 

 

9-1 عامل‌های هوشمند

 

عامل‌ها (Agents)قادر به شناسایی الگوها، و تصمیم گیری بر اساس قوانین فکر کردن خود می‌باشندقوانین و چگونگی فکر کردن هر عامل در راستای دستیابی به هدفش، تعریف می‌شوداین سیستم‌ها بر اساس قوانین خاص خود فکر کرده و کار خود را به درستی انجام می‌دهندپس عاقلانه رفتار می‌کنند، هر چند الزاما مانند انسان فکر نمی‌کنند 

 

10-1 مقایسه هوش‌ مصنوعی‌ و هوش‌ انسانی

 

برای‌ شناخت‌ هوش‌ مصنوعی‌ شایسته‌ است‌ تا تفاوت‌ آن‌ را با هوش‌انسانی‌ به‌ خوبی‌ بدانیم‌مغز انسان‌ از میلیاردها سلول‌ یا رشته‌ عصبی‌درست‌ شده‌ است‌ و این‌ سلول‌ها به‌ صورت‌ پیچیده‌ای‌ به‌ یکدیگرمتصل‌اندشبیه‌سازی‌ مغز انسان‌ می‌تواند از طریق‌ سخت‌افزار یا نرم‌افزارانجام‌ گیردتحقیقات‌ اولیه‌ نشان‌ داده‌ است‌ شبیه‌سازی‌ مغز، کاری‌مکانیکی‌ و ساده‌ می‌باشدبرای‌ مثال‌، یک‌ کرم‌ دارای‌ چند شبکه‌ عصبی‌است‌یک‌ حشره‌ حدود یک‌ میلیون‌ رشته‌ عصبی‌ دارد و مغز انسان‌ از هزار میلیارد رشته‌ عصبی‌ درست‌ شده‌ است‌با تمرکز و اتصال‌ رشته‌های‌عصبی‌ مصنوعی‌ می‌توان‌ واحد هوش‌ مصنوعی‌ را درست‌ کرد .هوش‌ انسانی‌ بسیار پیچیده‌تر و گسترده‌تر از سیستم‌های‌ رایانه‌ای‌است‌ و توانمندیهای‌ برجسته‌ای‌ مانند: استدلال‌، رفتار، مقایسه‌، آفرینش‌و بکار بستن‌ مفهوم ها را دارد 

 

هوش‌ انسانی‌ توان‌ ایجاد ارتباط میان‌ موضوع‌ها و قیاس‌ ونمونه‌ سازیهای‌ تازه‌ را داردانسان‌ همواره‌ قانون‌های‌ تازه‌ای‌ می‌سازد و یا قانون‌ پیشین‌ را در موارد تازه‌ بکار می‌گیردتوانایی‌ بشر در ایجاد مفهوم‌های‌ گوناگون‌ در دنیای‌ پیرامون‌ خود، از ویژگی‌های‌ دیگر اوست‌ مفهوم‌های‌ گسترده‌ای‌ همچون‌ روابط علت‌ و معلولی‌، زمان‌ و یا مفهوم‌های‌ ساده‌تری‌ مانند گزینش‌ وعده‌های‌ خوراک‌ (صبحانه‌، ناهار وشام) را انسان‌ ایجاد کرده‌ است‌اندیشیدن‌ در این‌ مفهوم‌ها و بکاربستن‌آنها، ویژه‌ رفتار هوشمندانه‌ انسان‌ است‌ 

 

هوش‌ مصنوعی‌ در پی‌ ساخت‌ دستگاههایی‌ است‌ که‌ بتوانند توانمندهای‌ یاد شده‌ (استدلال‌، رفتار، مقایسه‌ و مفهوم‌ آفرینی‌) را از خود بروز دهندآنچه‌ تاکنون‌ ساخته‌ شده‌ نتوانسته‌ است‌ خود را به‌ این‌ پایه ‌برساند، هر چند سودمندی‌های‌ فراوانی‌ به‌ بار آورده‌ است‌